België als negatief project
Filosoof Philippe Van Parijs is een verstandig en wijs man. Toen ik onlangs in Zweden was, moest ik aan zijn column in De Standaard denken*. Na een erg Zweeds diner met twee collega's - shrimp sandwich - aan de kust even bezuiden Gothenburg, liepen we even rond in het kleine idyllische haventje. Overal erg gezellige kleine huisjes of vakantieverblijven, en heel veel ervan hebben een vlaggenmast waaraan een Zweedse wimpel hangt. Wie zoiets bij ons zou doen, wordt meteen gebrandmerkt als een nationalist. Hier is het een normale uiting van een sociaal samenhorigheidsgevoel. Het Zweeds-zijn is positief - "Wij houden van Zweden"; bij ons is zoiets veeleer negatief. Een Vlaamse vlag zegt ook Foert aan België; een tricolore vlag zegt: Foert aan het Vlaamse nationalisme.
Philippe Van Parijs schrijft dat België nooit de stap heeft kunnen zetten naar een volwaardige natie. Om de eenvoudige reden dat er geen gemeenschappelijke taal is. "België kon niet wat Frankrijk wel kon: zich tot een natie omvormen dankzij de verspreiding van een gemeenschappelijke taal. Laat nu net het N-VA het eens zijn met het Franse credo: zonder natie geen bloeiende democratie en geen leefbare interpersoonlijke solidariteit, en zonder gemeenschappelijke taal geen natie.
Toch had België zijn best gedaan. Tot in 1898 was het Frans zijn enige officiële taal. De verspreiding ervan via het onderwijs en de dienstplicht maakte, samen met de uitroeiing van de Vlaamse en de Waalse dialecten, net als in Frankrijk deel uit van het nationale project." (PVP)
Van Parijs gaat nog verder: "Bij gebrek aan een gedeelde taal lijkt de Belgische natie dus uiterst denkbeeldig, het Belgische volk een verzinsel en het België van vandaag een flagrante inbreuk op de doctrine die de Vlaams-nationalisten met de Franse republikeinen delen: een anachronistisch overblijfsel van het meertalige Rijk van de Habsburgers, een historische blunder die gedoemd is om te verdampen, een monster dat zich hoort schuldig te voelen dat het bestaat."
Heel even krijg je de indruk dat de UCL-hoogleraar het wel wat jammer vindt dat het project van 1830 mislukt is - een eentalig Franse Belgische staat realiseren. Laten we niet vergeten dat historisch gezien Vlaanderen - grosso modo de huidige provincies Oost- en West-Vlaanderen - eeuwenlang tot het Franse rijk behoorde. En wat als we nu allemaal Frans zouden spreken, en enkel nog de eigennamen en plaatsnamen zouden verijzen naar onze niet-Franse origine? Het is een redenering die tienduizenden Vlamingen gevolgd hebben toen ze er bewust of onbewust voor gekozen hebben om hun Vlaams dialect achter zich te laten en zich te bekeren tot de (mooie) taal van Voltaire. Maar of dit een bewuste, vrijwillige en niet-opportunistische (dus positieve) keuze was, is een andere vraag.
Philippe Van Parijs gelooft dat België blijft bestaan, maar weer vanuit een negatieve redenering: we kunnen niet anders, want niemand heeft een oplossing voor het geval Brussel. En niemand wil Brussel lossen.
Tot dezelfde conclusie komt journalist-op-rust Jos Bouveroux, die net een boek publiceerde De barst in België, vanmorgen gehoord op de radio. Die eraan toevoegt hoe weinig democratisch de omwenteling van 1830 was - een proletarische oprisping, geboren na een hongerwinter, en snel gerecupereerd door twee conservatieve krachten: de zeer conservatieve katholieke zuil, en de liberale en Franssprekende bourgeois. Een separatistische en alweer negatieve revolte (meer tegen dan voor iets), ontstaat uit een drang naar schaalverkleining én met de wens om zich aan te hechten bij Frankrijk (en dat amper 15 jaar na Napeleon, die toch meer dan één ideaal deelde met Adolf Hitler een eeuw later).
Philippe Van Parijs schrijft dat België nooit de stap heeft kunnen zetten naar een volwaardige natie. Om de eenvoudige reden dat er geen gemeenschappelijke taal is. "België kon niet wat Frankrijk wel kon: zich tot een natie omvormen dankzij de verspreiding van een gemeenschappelijke taal. Laat nu net het N-VA het eens zijn met het Franse credo: zonder natie geen bloeiende democratie en geen leefbare interpersoonlijke solidariteit, en zonder gemeenschappelijke taal geen natie.
Toch had België zijn best gedaan. Tot in 1898 was het Frans zijn enige officiële taal. De verspreiding ervan via het onderwijs en de dienstplicht maakte, samen met de uitroeiing van de Vlaamse en de Waalse dialecten, net als in Frankrijk deel uit van het nationale project." (PVP)
Van Parijs gaat nog verder: "Bij gebrek aan een gedeelde taal lijkt de Belgische natie dus uiterst denkbeeldig, het Belgische volk een verzinsel en het België van vandaag een flagrante inbreuk op de doctrine die de Vlaams-nationalisten met de Franse republikeinen delen: een anachronistisch overblijfsel van het meertalige Rijk van de Habsburgers, een historische blunder die gedoemd is om te verdampen, een monster dat zich hoort schuldig te voelen dat het bestaat."
Heel even krijg je de indruk dat de UCL-hoogleraar het wel wat jammer vindt dat het project van 1830 mislukt is - een eentalig Franse Belgische staat realiseren. Laten we niet vergeten dat historisch gezien Vlaanderen - grosso modo de huidige provincies Oost- en West-Vlaanderen - eeuwenlang tot het Franse rijk behoorde. En wat als we nu allemaal Frans zouden spreken, en enkel nog de eigennamen en plaatsnamen zouden verijzen naar onze niet-Franse origine? Het is een redenering die tienduizenden Vlamingen gevolgd hebben toen ze er bewust of onbewust voor gekozen hebben om hun Vlaams dialect achter zich te laten en zich te bekeren tot de (mooie) taal van Voltaire. Maar of dit een bewuste, vrijwillige en niet-opportunistische (dus positieve) keuze was, is een andere vraag.
Philippe Van Parijs gelooft dat België blijft bestaan, maar weer vanuit een negatieve redenering: we kunnen niet anders, want niemand heeft een oplossing voor het geval Brussel. En niemand wil Brussel lossen.
Tot dezelfde conclusie komt journalist-op-rust Jos Bouveroux, die net een boek publiceerde De barst in België, vanmorgen gehoord op de radio. Die eraan toevoegt hoe weinig democratisch de omwenteling van 1830 was - een proletarische oprisping, geboren na een hongerwinter, en snel gerecupereerd door twee conservatieve krachten: de zeer conservatieve katholieke zuil, en de liberale en Franssprekende bourgeois. Een separatistische en alweer negatieve revolte (meer tegen dan voor iets), ontstaat uit een drang naar schaalverkleining én met de wens om zich aan te hechten bij Frankrijk (en dat amper 15 jaar na Napeleon, die toch meer dan één ideaal deelde met Adolf Hitler een eeuw later).
Met uiteindelijk de druk van de Europese mogenheden om een heel klassieke monarchie te stichten, met een uit Duitsland geïmporteerde koning. In een echte natie is het ideaalbeeld nog altijd een koning die zijn volk leidt naar vrijheid en onafhankelijkheid.
Voor België is dat niet weggelegd. Een natie zullen we nooit worden, hooguit een pis aller. Een land om rationeel van te zeggen: we zullen ermee leven, niet een land om als land, als natie te beminnen. Of, zoals Jos Bouveroux voorspelt: een koppel dat een LAT-relatie heeft, en liever niet scheidt omwille van de kinderen, i.c. Brussel.
* Philippe Van Parijs, Omdat Brussel ons Jeruzalem is. Is de Belgische natie een anachronistisch verzinsel? De Standaard/Libération, 14-6-2011.
Voor België is dat niet weggelegd. Een natie zullen we nooit worden, hooguit een pis aller. Een land om rationeel van te zeggen: we zullen ermee leven, niet een land om als land, als natie te beminnen. Of, zoals Jos Bouveroux voorspelt: een koppel dat een LAT-relatie heeft, en liever niet scheidt omwille van de kinderen, i.c. Brussel.
* Philippe Van Parijs, Omdat Brussel ons Jeruzalem is. Is de Belgische natie een anachronistisch verzinsel? De Standaard/Libération, 14-6-2011.
Comments
Post a Comment