Retoricareis

Soms lijkt het wel alsof chroniqueur Bernard Dewulf van De Standaard mijn gedachten leest. Niet zo lang geleden schreef hij over het vellen van een boom, en nu, terwijl ik dit schrijf, kijkt de leegte van een neergehaalde reuzenbeuk mij recht in het gezicht.
Gisteren las ik een stukje van hem dat al twee weken oud is, dezelfde dag dat we onze twee oudste kinderen uitwuifden. Zijn kinderen vertrokken op scoutskamp. De mijne op hun retoricareis. Net zo universeel-Vlaams als een scoutskamp.

http://www.standaard.be/krant/beeld/index.aspx?oDay=07&oMonth=04&oYear=2012

"Nog even trek ik dwangmatig aan de touwtjes van hun lading, dan verdwijnen ze een tijd uit mijn bestaan. Daarna komt altijd een rouw. Intussen, na hun zoveelste verdwijning, weet ik dat het in fasen gaat. In de eerste minuten keren ze nooit meer terug. Dat is de eerste fase. Dan gaap ik als een donker gat, is het huis voor altijd uitgestorven en word ik een echoput voor een plotse hevige eenzaamheid. Niet dat hun per se iets zal overkomen, niet dat ze zullen worden ontvoerd, niet dat ze een nieuw bestaan zullen beginnen in Patagonië, niet dat ze weet ik wat het lot allemaal kan. Het is een peilloze ontreddering en al vind ik ze zelf volkomen belachelijk, ze is even onredelijk als afgrondelijk. En altijd ga ik dan driftig aan het werk om de ontvolkte vertrekken en de stilte die ze hebben nagelaten, te overstemmen. Het duurt maar enkele minuten, maar ze zijn onverklaarbaar acuut. Daarna komt er toch een soort rust. Dat is de tweede fase. Nu zitten ze joelend onder gelijken in de trein naar hun bestemming en hebben terecht geen idee hoe vreselijk veel ruimte ze hebben overgelaten. Nu zijn ze waar ze moeten zijn: onderweg."
De eerste eenzaamheid wordt een mildere melancholie. En dan pas wordt het duidelijk: hoe overweldigend aanwezig zij zijn, hoe wij ooit een bezettingsmacht in huis hebben gehaald, die overal haar sporen nalaat. Dan pas wordt duidelijk hoe thuis zij zijn in het huis. Meestal zijn ze de slordigste gewoonte onder de gewoonten. Gooien paperassen, sokken en boekentassen waar het de dag uitkomt. Laten hun dagelijkse dingen achteloos slingeren tot de hogere, belasting betalende en dagelijkse vloekende kabouters tijdens hun eerste slaap alles opruimen.
(...) Op een dag zullen ze hun hele heelal pakken in een lichaam, een paar plastic zakken en een verhuiswagen. Hoe ijselijk de stilte dan zal heersen: ik mag er niet aan denken.

Dewulfs derde fase is: Hè hè, eindelijk rust. Allemaal heel herkenbaar voor ons, hoewel in Destelbergen het rouwproces enigszins anders verloopt. Het is ook niet de eerste keer. Jaren geleden vertrokken ze op taalkamp naar Sutton Valence. Die eerste keer, dat was even wennen. Maar nu valt het mee. Het huis is wat leger, en Karel krijgt nu alle aandacht. We verdrijven de gedachte aan het definitieve afscheid, waar Dewulf ook al aan denkt, door bezig te zijn: zeewierkalk strooien, bijvoorbeeld, of sedumstekken uitzaaien, of ossobuco (recept op aanvraag) maken, en daar een kelderrestje Barbarasco 1998 bij opendoen, een dagje aan zee plannen.

De moeder, waar Dewulf niet over schrijft, heeft haar vast ritueel. Uitkijken naar een sms-je, en op internet alles maar dan ook ALLES volgen, van de landkaart van West-Turkije en Apulië, tot de site van de vakantiewoning en de hotels en de weersvoorpellingen. Hogedrukgebied in de hiel van Italië, dus zwembadweer, maar lagedrukweer in Turkije. Gaat de rondrit in wijzerszin of tegenwijzerszin? Verdraaid, op die manier valt de verkoelende duik in de Middellandse Zee misschien wel in het water.
Verder maken we ook plannen, want het weer moet wel verbeteren. We gaan even een dagje naar zee. Nee, niet zomaar la côte belge, we gaan naar het buitenland, naar het mooie Zeeland, en het restaurant is al geboekt.

Gisteren de mama van Niels gezien. Zijn retoricareis zit er al op, en Sint-Lievens gaat standaard naar Griekenland. Het was haar opgevallen: na Zwitserland was het afscheid aan de bus wat intenser, en de knuffel wat heviger. Het leed van deze ouders wordt nu verwerkt in de luwte van de media, maar is ongetwijfeld wanhopiger dan toen. De melancholie van Bernard Dewulf staat los van het noodlot dat kan toeslaan.

Zo blijven we druk in de weer, en denken we niet aan wat ooit zal komen, de dag dat ze de laatste keer hun koffers pakken en hun eigen leven beginnen.