Songs of Innocence and Experience

Vijf december, tijd om het schoentje te zetten. De magie van de Sint lijkt al een eeuwigheid geleden, al blijven we chocolade en mandarijntjes geven aan onze uit de kluiten gewassen kinderen. Alsof we de tijd willen vasthouden, of wat voorbij is, terugbrengen.

Al die commotie of we nu racistisch zijn omdat Zwarte Piet, wel ja, zwart is... ach...
De halve wereld- en populaire literatuur is gebaseerd op de held en de sidekick. Don Quichot en Sancho Panza, Sherlock Holmes en Watson, William van Baskerville en Adson van Melk, Morse en Lewis, Frodo en Sam, ... Maar de roetzwarte Piet, glimmend van het vet op zijn gezicht, kleurrijk uitgedost, in schel contrast met de grijze, ernstige, saaie Sint, is voor mij één van die symbolen van kinderlijke onschuld.

Onze Westerse samenleving is moreel gebaseerd op het concept waarheid. En dan vertellen we met zoveel plezier een leugen van jewelste aan onze kinderen. In het volle en pijnlijke besef dat ze er ooit achter komen. "Waar gebeurd en toch gelogen."

Toen ik een kind was (ik weet niet hoe oud, een jaar of zeven wellicht) liep ik met mijn moeder en mijn beste vriend Roland op het Gentse Emile Braunplein. Toen stond Klokke Roeland daar nog vrank en vrij te pronken, en ik vertelde met een onverwoestbare zekerheid [of vroeg ik het, aarzelend, bang voor de waarheid?] dat dàt nu de klok was die de paaseieren brengt. Mijn moeders reactie - een schaterlach - heb ik haar nooit vergeven.

Toen onze tweeling een jaar of zes-zeven was (we waren al verhuisd), hadden ze op zeker moment hun moed bij elkaar geraapt. Hand in hand kwamen ze voor ons staan, en we moesten, mama, papa, de waarheid vertellen, geen ontkomen aan, echt, eerlijk - "Is het waar dat de Sint..."

Ons hart brak. Mama twijfelde even, denk ik, maar ik niet - zo'n bloedernstige vraag vergt een eerlijk antwoord. Ook al weet je dat er hier en nu een hoofdstuk afgesloten wordt, het hoofdstuk van kinderlijke onschuld en dromen. In de termen van William Blake: innocence werd ingeruild voor experience; volgens de socioloog Max Weber: onttovering, volgens Coleridge, the willing suspension of disbelief die werd opgeheven.

"... It was agreed, that my endeavours should be directed to persons and characters supernatural, or at least romantic, yet so as to transfer from our inward nature a human interest and a semblance of truth sufficient to procure for these shadows of imagination that willing suspension of disbelief for the moment, which constitutes poetic faith."

(Samuel Taylor Coleridge, Biographia Literaria, 1817)

Poetic faith. Denk daar maar eens aan als je voorstelt om Zwarte Piet te vervangen door Regenboogpieten, of Sinterklaas door de Coca-Cola Santa Claus. Je kunt net zo goed Blakes Nurse's Song lezen, eerst in Songs of Innocence, en daarna in Songs of Experience: de kille, rationele wereld heeft de dromen verjaagd. "Your spring and your day are wasted in play / And your winter and night in disguise."

Songs of Experience
Nurse’s Song

WHEN the voices of children are heard on the green
And laughing is heard on the hill,
My heart is at rest within my breast
And every thing else is still

Then come home my children, the sun is gone down
And the dews of night arise
Come come leave off play, and let us away
Till the morning appears in the skies

No no let us play, for it is yet day
And we cannot go to sleep
Besides in the sky, the little birds fly
And the hills are all cover’d with sheep

Well well go & play till the light fades away
And then go home to bed
The little ones leaped & shouted & laugh’d
And all the hills ecchoed


Songs of Experience
Nurse’s Song

WHEN the voices of children are heard on the green
And whisp’rings are in the dale,
The days of my youth rise fresh in my mind,
My face turns green and pale.

Then come home, my children, the sun is gone down,
And the dews of night arise;
Your spring and your day are wasted in play,
And your winter and night in disguise.

(Oorspronkelijk gepubliceerd op 5-12-2012, aangepast op 3-12-2016)