De geest van Poupehan

ACW-baas Patrick De Veltere heeft het niet bij het rechte eind wanneer hij de kritiek op zijn organisatie wegzet als een kritiek op het hele middenveld en op een warme, sociale en solidaire samenleving. Koen Schoors, economieprofessor van UGent, volgt in De Morgen (18 maart) dezelfde denktrant, om het woord van Albert II nog even te gebruiken: hij heeft het over het "warme middenveld van het ACW".
Het middenveld zoals we het in België kennen is het gevolg van argwaan en wantrouwen. Van deze negatieve gevoelens is ons sociaal weefsel doordrenkt. En het ontzegt ons een waarachtig samenlevingsgevoel - de "de maatschappij dat zijn wij"-gedachte. "Warm" slaat dan alleen op de warmte van het eigen nest; daarbuiten is het blijkbaar zou guur en goor zoals het alleen bij "de anderen" kan zijn.
Waarom hebben wij drie vakbonden, die in wezen hetzelfde doel nastreven: de personeelsleden verenigen en verdedigen. Wat moet een buitenstaander zich voorstellen bij een een christelijke vakbondsman. Slaan de ACV-ers een kruisteken voor ze aan de onderhandelingen beginnen? Neurieën de ABVV-ers de internationale? Zeggen de liberalen: 't zal wel gaan? Mogen we in de nabije toekomst een moslimvakbond verwachten?
Waarom stuurt een goede tseef zijn kinderen niet naar het gemeenschapsonderwijs? Waarom kiest een rooie voor de Bond Moyson als hij medische zorg nodig heeft?

Precies - uit wantrouwen. Het gevoel is zo primitief als de stammenverbondenheid zoals die nu nog speelt in Kenia. Wantrouwen tegenover de andere, en eveneens wantrouwen tegenover de neutrale overheid. We plooien op onze eigen groep terug, we organiseren ons en we nemen taken over die normaal aan de overheid toekomen. We zetten een ziekenzorg op 'voor de onzen', en bouwen structuren die massa's geld vergen. Geld dat niet altijd op een transparante wijze verkregen en aangewend wordt.

Hoe kun je met zo'n structuur komen tot een brede solidariteit? De verzuiling is in principe afgeschaft, maar bestaat nog altijd in de structuren. Ze verziekt dit land. En ze zorgt niet voor een warme, sociale samenleving. Zeker niet als organisaties geboren uit vrijwilligerswerk, uitgroeien tot mastodonten die zichzelf in stand willen en moeten houden. En die aanschurken bij de politieke kaste waar zij zich verwant mee weten - waardoor ze een stem krijgen in het parlement en de regering zonder dat iemand voor hen gestemd heeft, en die financiële structuren en zelfs banken opzetten omdat 'hun' geld alleen maar veilig is 'bij de hunnen', en als het dan toch fout loopt, hun politieke macht aanwenden om 'de hunnen' financiële rampspoed te besparen. Dat de belastingbetaler moet betalen weegt niet te zwaar op hun moreel oordeel, omdat de eigen clan nu eenmaal voorgaat. Dat is de essentie van de verzuiling: eigen groep eerst. Dat dit wettelijk in orde is, toont aan dat dit land een reusachtig democratisch defecit heeft. Dat een vakbondstopman dat heel normaal vindt, wil zeggen dat de geest van Poupehan nog altijd rondwaart in de Wetstraat en omstreken. Wie deze structuren verdedigt als warme solidariteit, geeft aan dit begrip wel een zeer enge betekenis.