Leentjebuur

"Zou je dan niet naar Zweden gaan wonen?"
Was het een suggestie, of een wens? Ik probeerde met enkele vakbondscollega's aan een Zweedse collega uit te leggen dat onze christelijke, socialistische en liberale vakbonden toch nog sterke emotionele en andere banden hebben met hun politieke bewegingen. Ontzuiling? Niet in de harten, niet in de praktijk.

Toen dacht ik - zou dit landje, of je het nu Vlaanderen of België noemt, niet beter eens kijken naar andere, gerespecteerde landen. Hoe doen ze het daar? Werkt het, werkt het niet? Zou het bij ons kunnen werken?

Dat doen we dus niet. Te eenvoudig voor onze complexe structuren? Nee, ik heb een andere uitleg: te confronterend voor ons eigen onvermogen (of onwil) om te veranderen. En zo belanden we bij wat Guy Tegenbos goed beschreef in De Standaard van 3 mei laatstleden (mijn cursivering).

Maar begin niet aan (de) discussie (van het inkorten van de schoolvakantie), want er komt toch niets van terecht. Het voorstel zal, zoals al gebeurd is, struikelen over een coalitie van de toeristische sector, de leraars, een aantal ouders. Zij zullen bij voorbaat winnen, omdat we geen traditie hebben om iets uit te discussiëren. We hebben een traditie van het negeren van problemen; als dat niet helpt, stellen we de behandeling ervan uit, en als dat nog niet helpt, besturen we via veto’s. En omdat er altijd wel iemand tegen is, doen we dus meestal niets.
En als er toch al eens een dossier op de tafel komt waarover zou moeten worden beslist, kan men het vaak koppelen aan andere dossiers, zodat de boel zó ingewikkeld wordt dat er toch weer niets gebeurt. Koppel de moeilijke hervorming van het secundair aan de nog moeilijker hervorming van de lerarenloopbaan, en er verandert zéker niets.
En dat geldt niet alleen in onderwijsmateries. Neem het statuut arbeiders/bedienden: al twintig jaar gebiedt het Grondwettelijk Hof het onderscheid tussen beide weg te werken. Al twintig jaar schuiven de sociale partners dat voor zich uit. Straks, als ze op hun kop krijgen, zullen ze roepen dat ze niet genoeg tijd hebben gehad.
(...) We weten al twintig jaar dat die schoolse zomervakantie te lang is, maar veranderen is moeilijk; er zal niets gebeuren.

Dus, mijn confronterende suggestie - eens kijken bij de buren over pakweg ...

• Hoe is de vakbond gestructureerd in pakweg Zweden, Finland of Nederland? Vertegenwoordigen de vakbonden daar beter de werknemers, of slechter? Dienen ze het collectief belang van de werknemers beter, of net niet?
  Waarom zijn onze vakbonden nog altijd opgesplitst volgens de krijtlijnen van de traditionele partijen, ook al is het electoraal belang ervan sterk verminderd? Bij welke vakbond moet je gaan als je je Vlaams-nationalist of moslim voelt? Moet je een vakbond kiezen die overeen komtmet je politieke overtuiging? Is er niet beter één vakbond, één voor DE werknemer?
• Zijn er nog landen die een automatische loonindex hebben? En zo nee, leidt dat tot sociale achteruitgang? Hoe evolueren de lonen in landen zonder index? Wordt de werkende klasse effectief armer in de Noordse landen?
• Hoe is het onderwijs georganiseerd in landen die de beste scores halen op dat vlak, zoals Finland? Kan dat ons iets leren over ons beruchte watervalsysteem?
• Integratie is overal moeilijker geworden, maar hoe gaat men om met diversiteit in Londen of Stockholm? Kan het bij ons, een loketbediende met een tulband? Een moslim die in zijn pauze even bidt, het hoofd naar Mekka?

En na het stellen van de vragen, durven we dan de consequenties te dragen?

En nee, naar Zweden gaan wonen zit er niet in. Dat is niet de bedoeling van wie kritische vragen stelt.