Wees blij met wie zich verblijdt

Wees blij met wie zich verblijdt, heb verdriet met wie verdriet heeft.

(Romeinen 12:15)

Hoewel gelovige zielen soms een oprecht geluk en onbedorven vreugde etaleren, raak er hoe langer hoe meer van overtuigd dat het geloof op zich het algemeen geluk in deze wereld in de weg staat. Omdat het de mensen verhindert om op een rationele (niet-religieuze) manier tot een moraal te komen die het samenleven tussen mensen en volkeren tot iets aangenaams maakt. En de rationaliteit is de enige basis die standhoudt, omdat het streeft naar wat verifieerbaar waar is, in tegenstelling tot religie.

Een eerste aanblik van zo'n puur geluk ervoer ik ongeveer dertig jaar geleden, in de meest spirituele stad die ik tot nu toe bezocht: Assisi. We kwamen de stad binnengewandeld, langs een poort en een klein straatje, en ineens kruisten een jonge non en een even jonge pater ons pad. Hun gezichten straalden. Jonge, blije mensen. Geïnspireerd door Clara en Fransiscus? Waren ze zelf betoverd door deze magische stad? Kwam hun geluk voort uit hun geloof? Of projecteerde ik dit alles op deze jonge mensen, zelf onder de indruk van de stad Assisi?
In Milaan zagen we onlangs iets vergelijkbaars: een jonge non haalde een iPad boven, en fotografeerde een vriend, ook een geestelijke. Daarna keken ze samen op het scherm. Spanning: Is de foto gelukt? Sta ik er goed op? Ook zij straalden pure en onbekommerde vreugde uit. Ze stonden op het Piazza del Duomo, maar de man poseerde niet voor de dom, maar voor hét symbool van het wereldse en commerciële Milaan, de Galleria Vittorio Emanuele II, een chique winkelgallerij.

Geloof kan leiden tot een extatisch geluk, met een spirituele dimensie die ontbreekt wanneer je puur rationeel tot een leer van het goede probeert de komen. Het verschil tussen de bijbel of koran en het burgerlijk wetboek is inderdaad groot.

Het probleem dat ik aanvoel is dat het geloof echter geen basis kan vormen voor de manier waarop wij onze samenleving ordenen. terwijl als je écht gelooft, of je nu jood, christen of moslim bent, je precies de samenleving wil kneden naar het ideaalbeeld van het geloof. Al was het maar om de ongelovigen te redden van de eeuwige verdoemenis. In een multi-culturele, denkende en rationele wereld moet dat leiden tot een reusachtige clash waar we nu al vele tekenen van zien, precies in die landen waar men de rechtsstaat wil ordenen volgens religieuze principes. "Waar is de Arabische lente nu?", vroeg De Morgen zich af (16-8-2013).
Ik heb de euforie over de Arabische lente nooit gedeeld, toch niet zoals de euforie bij het verdwijnen van het ijzeren gordijn en de hereniging van Duitsland. De Arabische landen lijken verscheurd door enkele tegenstrijdige krachtlijnen: de macht van een ondemocratisch militair regime, tegengesteld aan een religieus fanatisme dat de macht wou nemen (op democratische manier) na het wegvallen van de oude dictaturen. En, daartussen geprangd, de fragiele liberale natiestaat, die hoopte op liberté, égalité, fraternité. In De Morgen (20-8-2013) geeft islamkenner Emilio Platti zijn pessimistische visie: de moslimbroeders willen de democraten naar huis sturen met als hoofddoel: de radicale politieke islam.

A propos 1: VRT-sterren die dit alles afdoen als een 'coup light' zouden deemoedig moeten bekennen: ik heb me vergist.
A propos 2: Als wij in het westen Mohammed in een cartoon afbeelden, komen er honderdduizenden moslims op straat, van Afghanistan tot Indonesië, en vallen er doden. Als er in Egypte koptische christenen gediscrimineerd en gedood worden, en hun kerken verbrand, tonen wij in het westen geen greintje affectie.
A propos 3: Waar blijven de Moslim Zusters?