Rome, levend museum

http://content.time.com/time/travel/cityguide/article/0,31489,1850368_1850304_1850160,00.html

Journalist Jeff Israely schreef voor Time de beste introductie voor een kort verblijf in Rome, met de klassieke titel Rome: "10 Things to Do". Daar valt niet veel aan toe te voegen of af te dingen, want die man kent Rome door en door en is getrouwd met een Romeinse. En hij bezoekt niet noodzakelijk de blockbusters zoals de Sixtijnse kapel of de Sint-Pietersbasiliek.

Als monument buiten categorie mocht zeker 'Rome' gewoon op het lijstje staan, zoals de man zegt: Rome is een museum op zich, en vrijwel elke straat bevat wel een pareltje. Zoals de foto hierboven (niet van mij) - de Piazza di Sant Ignazio, opgevat als een toneelbühne met de huizen als decor. Zeer toepasselijk voor een dramatische stad als Rome.

1. Galleria Borghese

Innocentius X door Velasquez.

Helaas, het museum met schitterende beelden van de show-off-artist Bernini en van Canova, alsook een raadselachtige kopie van de Hellenistische Hermaphrodiet, hebben we gemist, want je moet vooraf je tickets boeken. Met ook werken van Boticelli, Caravaggio en Rubens.


In de plaats daarvan ben ik naar een ander zeer aan te raden kunstcollectie gegaan, die van de pausenfamilie Doria-Pomphilj. Alleen al het portret door Velasquez van de belangrijkste telg van dit geslacht, Paus Innocentius X (né Giovanni Battista Pamphili, paus van 1644 tot 1655 en berucht voor zijn nepotisme), is de moeite. Toen de paus het afgewerkte schilderij zag, zou hij uitgeroepen hebben: "Troppo vero!" Het is ook ongenadig, maar zeker niet zonder mededogen, en het verbaast niet dat Francis Bacon er een indrukwekkende versie (Screaming Pope) van heeft gemaakt. In hetzelfde kamertje staat een kanppe buste van de paus van de hand van de alomtegenwoordige Bernini. Even later zie je hetzelfde borstbeeld, lelijk gehavend, met een breuk in de onderkaak. Om te tonen welke geniale beeldhouwer hij was, zou hij een nieuwe versie in één week tijd gemaakt hebben.

2. San Luigi dei Francesi

Een magistrale kapel met drie Caravaggio's. Vergeet geen muntjes om de schilderijen tijdelijk te verlichten.

Een barokke gevel, zoals er wel meer zijn in Rome, maar binnenin bewonder je drie ronduit schitterende werken van Caravaggio, alle gewijd aan Mattheus. Een plaatselijke gids was in extase - ze was vanaf haar dertiende verliefd op deze avontuurlijke schilder die altijd op de vlucht was en veel te jong stierf. Een schilder met een ongelooflijke techniek, en duidelijk een grote inspiratie voor Rembrandt.

3. Giorgio de Chirico House-Museum
Niet bezocht; je kunt niet alles zien, en de koele de Chirico is niet meteen mijn cup of tea.

4. Via del Governo Vecchio

Erg leuke en levendige straat, waar we een lekkere pizza aten en heerlijke ijsjes van Frigidarium, dat uitgebaat wordt door een Italiaan (Fabrizio) met Belgische connecties. Hij verkoopt ook Belgian waffles met Nutella, maar die hebben we aan ons laten voorbijgaan.

5. Ponte Sisto Stroll
Dit is een zeer mooie wandeling naar Piazza Navona,  de Campo dei Fiori, het Piazza Farnese en de wijk Trastevere.

Campo dei Fiori

Piazzo Navona

Het kleurrijke en levendige Campo de' Fiori wordt gedomineerd door de somber kijkende (richting Vaticaan) Giordano Bruno, die hier in 1600 werd verbrand als ketter (Bruno was o.a. een aanhanger van het docetisme, de leer die beweert dat Jezus Christus slechts een schijnbare lichamelijkheid bezat, wat op zich een interessante) gedachte is, want de leer van de heilige drievuldigheid is nogal wankel.)

Giordano Bruno

Hij deelde de Copernicaanse ideeën over het heelal en was van oordeel dat het oneindig was, maar dat heeft geen rol gespeeld bij zijn veroordeling. 


Bruno wordt door alle vrijdenkers beschouwd als een martelaar voor de vrije gedachte.

Trastevere komt van Trans Tiberum: aan de andere kant van de Tiber, Tevere in het Italiaans. Hier heb je het gevoel dat Rome eigenlijk een verzameling is van uit de kluiten gewassen dorpen. Trastevere heeft enkele leuke restaurantjes en een mooie kerk (Basiliek Van Santa Maria in Trastevere) met prachtige mozaïeken uit de twaalfde eeuw (onder).
De Ponte Sisto zie je beter van de Ponte Garibaldi.

Als je al zover geraakt bent, een tip: neem de Via Garibaldi naar omhoog, en bij de Spaanse ambassade, als onderdeel van de kerk van San Pietro in Montorio, zie een schitterend Tempietto (tempeltje) van Bramante, uit 1500 - het eerste echte renaissancegebouw in Rome, klein maar perfect van proporties. En, altijd leuk, in het drukke Rome is de kans groot dat je de enige bezoeker bent.
Loop dan nog wat verder, en je komt bij nummer 7 van de Time-journalist: Gianicolo.

Schitterende proporties van de Renaissance (Bramante).

6. Pizza al Taglio
Lots of pizza in Rome, en natuurlijk één uit een op hout gestookte oven.

7. Gianicolo
Een heuvel boven Trastevere, met een mooi zicht op Rome en, aan de andere kant, op de koepel van Sint-Pieters. Breng een lichte telelens mee - en comfortabele wandelschoenen (en compeet tegen de blaren)!

Sint-Pieters vanop de Gianicolo-heuvel.

8. The Pope
Niet gezien, wel Sint-Pieters, maar de mensenzee was er teveel aan. Aanschuiven en geduwd worden als je eens goed wil kijken naar de Pièta, het hoort erbij, maar een blijvende indruk heeft het niet nagelaten. Deze basiliek hoeft niet op het lijstje van mij, té barok, en barok is de kunst van de contra-reformatie: de gelovigen terugwinnen met een grote show, in plaats van dat te bereiken met verdieping. Sint-Pieters roept alleen maar grandeur en macht op, en niets van spiritualiteit of piëteit.

Wél een leuke ervaring is deze: neem je joggingschoenen mee, een lange trainingbroek, vertrek om 6.30 uur, en loop door een Rome dat net wakker wordt. Vanaf zeven uur kan de Sint-Pieters in alle rust bezoeken, maar helaas, met mijn kort loopbroekje mocht ik er niet in. Loop een paar rondjes tussen de 4 rijen pilaren van (alweer) Bernini, doorheen de Romeinse Champs-Elysées (Via della Conciliazione) naar de Lungotevere en jog langsheen de Tiber naar het rustige eilandje Isola Tiberina. Op het clipje hieronder hoor je de klokken zeven uur luiden.

9. Ristorante Al Presidente
Niet gedaan, wel aan te raden: Nino, in de chiquere buurt nabij de Spaanse Trap. Lekkere specialiteiten van Firenze. Mooie wijnlijst tegen prijzen die je hier niet voor mogelijk houdt.

10. Gelato

Niet te missen, je vindt ijs op elke straathoek. Giolitti is de bekendste en chicste, maar ook Frigidarium en San Crispino zijn erg lekker.

Wat hebben we wél gedaan dat niet voorkomt op het lijstje van Time?

De Trevi-fontein, waar ik in tegenstelling tot 40 jaar geleden géén muntjes ingooide. Massa's toeristen, geen aanrader.

Het Pantheon liepen we dagelijks voorbij, en samen met het Forum geeft het een mooi beeld van het klassieke Rome. Druk maar mooi, ook al blijft het vreemd - het wezen van een katholieke kerk past niet bij de klassieke vormen van een tempel gewijd aan alle goden.

Links nog een beeld van de man die het keizerrijk wel zijn naam gaf (Julius Caesar), maar zelf geen keizer was, want hij verkoos een dictator te zijn.
De eerste keizer was, en dat weet een kind: Octavianus, later Augustus genoemd (rechts).

Een ander zeer mooi plein is het Campidoglio, dat weggedrukt wordt door het foeilelijke monument voor Vittorio Emmanuele II.

Een klassiek ruiterstandbeeld - dat van Marcus Aurelius, dat de renaissance-artiesten probeerden te evenaren.

Het ruiterstandbeeld van Marcus Aurelius, met het paard dat één been opgeheven heeft, staat op een prachtig plein (Compidoglio), ontworpen door Michelangelo.

Met stip op één als het lelijkste gebouw van Rome, dat het Campidoglio wegdrukt.
Wie was die Vittorio Emmanuele II eigenlijk?

De charme van Rome en van heel Italië: de Cinquecento.

Gidsen:
De mooi uitgevoerde Capitoolgids
De groene zakgids van Michelin
Livius, Sinds de stichting van de stad (Athenaeum - Polak & Van Gennep 2010) voor amper 2.99 euro bij De Slegte