‘We weten wat we moeten doen, maar we weten niet hoe we herkozen moeten worden als we dat gedaan hebben.’

Goodreads.com: zoals meestal niet in de oorspronkelijke taal en zonder bronvermelding

Tom Naegels, ombudsman bij De Standaard meldt me dat de quote vrij accuraat is en toegeschreven wordt aan Bruno Tobback, in een interview in De Morgen in 2017.
--------------

Er wordt nogal uit de losse pols geciteerd. Het internet fungeert als vangnet voor ons collectief slecht geheugen, en dat is een goede zaak. Minder goed wordt het wanneer een krant die zich graag tot de kwaliteitskranten rekent, onvoldoende kritisch is wanneer derden een opiniestuk indienen.
Akkoord, je mag van een 'modeontwerpster, onderneemster en activiste' (Rachida Aziz) niet verwachten dat ze een wetenschappelijk werkstuk aflevert. Maar de eindredactie moet toch waken over een minimale kwaliteitsstandaard.

Waar gaat het over?

Deze modeontwerpster, onderneemster en activiste citeert 'een bekend politicus' die 'ooit' iets zei. Deze woordjes zouden moeten voldoende zijn om achterdochtig te worden, wat je toch verwacht van elke journalist. Als hij zo bekend is, waarom noem je geen namen? En wat is 'ooit'? Andere woorden die een belletje moeten doen rinkelen zijn 'ergens', en ook: "onderzoek heeft aangetoond'. Vrij vertaald: 'ik heb ergens horen zeggen dat'. Misschien wel bij de kapper. Of in een café, waar de VRT-redactie volgens de hoofdredacteur zijn inspiratie moet gaan opdoen.

Toen ik het zinnetje las:

‘Ik weet wat ik moet doen om het klimaatprobleem op te lossen, maar ik weet niet hoe ik daarna nog verkozen geraak.’ 

ging bij wél een belletje rinkelen. Ik had het nog ergens gelezen. Jazeker, 'ergens', en ik plaatste het zelfs op Facebook. Dat is dus vlug teruggevonden. Bleek dat Rik Van Cauwelaert dat neerpende in De Tijd een week of twee geleden. Alleen ging het niet over het klimaatprobleem, maar over de hervormingen van de arbeidsmarkt en de pensioenstelsels.

Een bron geeft hij er evenmin bij. Dergelijke citaten zijn moeilijk te googelen, maar je vindt wel dat Juncker een citatenwoordenboek (goodreads.com) heeft gehaald. Zoals gewoonlijk zijn deze onlinebronnen waardeloos, want je vindt de quote doorgaans niet in de oorspronkelijke taal, en zonder bronvermelding. Dergelijke bronnen zijn niet zelden twijfelachtig, zoals blijkt uit het citaat: "If you're not a liberal when you're 25, you have no heart.  If you're not a conservative by the time you're 35, you have no brain." Dit wordt heel vaak en foutievelijk aan Winston Churchill toegeschreven (nog niet zo lang geleden in De Morgen).

Wat Juncker precies zei, en in welke context, is me nog altijd niet duidelijk. 

Express citeert Juncker ook, en schreef erbij dat het ging over 'de crisis oplossen. Al in 2011 schreef Bart Snels in Bureau de Helling dat Juncker dat 'enkele jaren geleden' zei op een persconferentie na een Europese discussie over hervormingen van de arbeidsmarkt en het pensioenstelsel. Het is wellicht hier dat Van Cauwelaert zijn mosterd haalde.

Rachid Aziz groef niet zo diep, en haar laatste paragraaf rammelt behoorlijk - haar dubieus citaat wordt gevolgd door een conclusie die niets met het citaat te maken heeft - zo maakt ze de link niet tussen de onpopulaire beslissingen die nodig zijn, en het racisme waar ze zich over beklaagt.

Mocht dat een opdracht zijn voor een laatstejaarsverhandeling, ik had mijn rode balpen bovengehaald en geschreven: Rachid, zorg ervoor dat je emoties de logische redenering niet in de weg staan.
Mocht ik redacteur zijn geweest die dit stuk binnenkreeg, dan had ik de auteur nog wat huiswerk meegegeven vooraleer het te publiceren.

BRONNEN

Rik Van Cauwelaert in De TIjd (24 mei)
Op die vaststelling volgt dan al eens de bedenking die de Luxemburgse politicus Jean-Claude Juncker ooit maakte toen hij het had over hervormingen van de arbeidsmarkt en de pensioenstelsels: ‘We weten wat we moeten doen, maar we weten niet hoe we herkozen moeten worden als we dat gedaan hebben.’ Zijn uitspraak werd naderhand door sp.a-voorzitter Bruno Tobback en anderen gerecycleerd.

Rachida Aziz in De Standaard (7 juni 2014)
Een bekend politicus zei ooit: ‘Ik weet wat ik moet doen om het klimaatprobleem op te lossen, maar ik weet niet hoe ik daarna nog verkozen geraak.’ Bij racisme is dat ook zo. In Vlaanderen krijg je een recordaantal voorkeurstemmen als je in elk interview herhaalt dat racisme relatief is of als je stoer doet tegenover enkele Afghaanse tieners die in België een leven proberen op te bouwen. In Nederland gooide de meest luidruchtige opiniemaker Zihni Özdil vorige week de handdoek in de ring. ‘Dat moet u ook doen’, schreef hij in een Nederlandse krant. ‘Vergeet maatschappelijke betrokkenheid. Dit land is niet meer te redden.’ Twee dagen later ging hij er weer tegen aan. U weet hoe dat gaat. Maar ik verzeker u nu op mijn beurt. Europa is niet meer te redden.

Express.be: Jean-Claude Juncker: de val van een model-Europeaan (11 juli 2013)
‘We weten allemaal hoe we de crisis moeten oplossen, alleen weet geen van ons hoe we daarna herverkozen kunnen worden.’

Bureau de Helling, 2011
"We weten wat we moeten doen, maar we weten niet hoe we herkozen moeten worden als we dat gedaan hebben". Dat zei de Luxemburgse premier Jean-Claude Juncker enkele jaren geleden op een persconferentie na een Europese discussie over hervormingen van de arbeidsmarkt en het pensioenstelsel. 
Bart Snels in Bureau de Helling (Wetenschappelijk bureau GroenLinks), 21 september 2011

Quotes Falsely Attributed