De wakkere Jozef

Kerstmis 2014, voor de christenen de komst van het licht in de duisternis, voor de heidenen de winterwende.

Wie er vaak wat sullig bijstaat, al slapend, of in verwondering, is de heilige Jozef, patroon der Belgen, zoals elk volk wel zijn heilige koos. Neem nu deze Giotto, te zien in de Cappella degli Scrovegni in Padua. Jozef lijkt wat in te dommelen.

Domenico Ghirlandaio doet er nog een schepje bovenop, in de Santa Trinitakerk in Firenze. Jozef, de brave man, lijkt niet te weten waar hij het heeft, terwijl de herders knappe, viriele mannen zijn op kraamvisite bij een schitterende maagd.

En toch, schijn bedriegt, want terwijl Maria wat bijkomt van de inspanningen en geniet van de cadeautjes zoals goud, wierook en mirre, heeft Jozef een visioen. Een engel komt hem vertellen dat het kindeke Jezus in gevaar is, en dat er een gruwelijke moordpartij op onnozele kinderen op komst is. De komst van de heiland wordt op de voet gevolgd door een daad van onnoemelijke barbaarsheid. Dankzij de wakkere Jozef kan de heilige familie daaraan ontsnappen door te vluchten naar Egypte.

Het licht kwam in de duisternis, en ook vandaag blijft het duister in vele harten, en worden er in Pakistan onschuldige kinderen, en in Irak onwillige echtgenotes, vermoord zonder genade. Het is zoals Johannes schreef bij de aanvang van zijn evangelie: "de zijnen ontvingen Hem niet."

In het begin was het Woord; En het Woord was bij God, en God was het Woord;
Het was in het begin bij God.
Alles is door Hem gemaakt; En zonder Hem is niets gemaakt, wat gemaakt is.
In Hem was het leven, en het Leven was het licht van de mensen;
En het Licht schijnt in de duisternis, en de duisternis heeft het niet begrepen.
Er was een mens, van God gezonden, wiens naam Johannes was.
Hij kwam tot getuigenis, om van het Licht te getuigen, opdat allen door hem zouden geloven.
Hij was niet zelf het Licht, maar kwam om te getuigen van het Licht.
Het was het ware Licht, dat elke mens die in deze wereld komt verlicht.
Het was in de wereld, en de wereld is erdoor gemaakt, en de wereld heeft Hem niet gekend.
Hij kwam tot de zijnen, ook de zijnen ontvingen Hem niet.

Ondanks dit alles blijven we ons, met Jozef, verwonderen om de magie van de Kerstnacht schooner dan de daegen uit Vondels Ghijsbrecht van Aemstel.

O Kersnacht, schooner dan de daegen,
Hoe kan Herodes 't licht verdraegen,
Dat in uw duisternisse blinckt,
En wort geviert en aengebeden?
Zijn hooghmoed luistert na geen reden,
Hoe schel die in zijn ooren klinckt.
Hy pooght d'onnoosle te vernielen
Door 't moorden van onnoosle zielen,
En werckt een stad en landgeschrey,
In Bethlehem en op den acker,
en maeckt den geest van Rachel wacker,
Die waeren gaet door beemd en wey,
Dan na het westen, dan na'et oosten.'
Wie zal die droeve moeder troosten
Nu zy haer lieve kinders derft?
Nu zy die ziet in 't bloed versmooren,
Aleerze naulix zijn geboren,
en zoo veel zwaerden rood geverft?