De witte waterlelie

Het leed is geleden, en de horizon wenkt, ook al valt het wachten je zwaar. Wat ik zie ontluiken in de tuin, zie jij nu ook. Het is de tijd van de digitalis (vingerhoedskruid), die ongevraagd, maar toch welgekomen, overal opschiet, en van de waterlelie (Nymphaea alba).

Ik heb de witte water‐lelie lief, 

daar die zoo blank is en zoo stil haar kroon

uitplooit in ’t licht.

Van Eeden was niet zomaar een poëet, hij was ook een huisarts en had een grote belangstelling voor de psycho-analyse, voor spiritisme, zelfs voor anarchisme, en bekeerde zich op het eind van zijn leven zelfs tot het katholieke geloof. Zijn boek "De kleine Johannes" heeft de volgende slotzin, die ik mij nog altijd herinner: “Wellicht vertel ik u eenmaal meer van de kleine Johannes, doch op een sprookje zal het dan niet meer gelijken.”

Zijn belangstelling voor Freud, met zijn Es (of id), het Ich (ego)en het Über-Ich (superego) blijkt misschien wel in dit gedicht: opstijgen uit de donker-koelen vijvergrond, zoekend naar het licht, om te komen tot een toestand waarin men enkel 'is' en niet meer wenst. Nogal veel mumbo jumbo, als je het mij vraagt. Ik volgde ooit nog lessen bij een aanhanger van Freud, die Adler een linkse, en Jung een rechtse volgeling noemde, en chauffeurs met grote koplampen hadden last van castratieangst, dat soort dingen.

Maar dit is wel een mooi gedicht.

De Waterlelie

Ik heb de witte water‐lelie lief,
daar die zoo blank is en zoo stil haar kroon
uitplooit in ’t licht.

Rijzend uit donker‐koelen vijvergrond,
heeft zij het licht gevonden en ontsloot
toen blij het gouden hart.

Nu rust zij peinzend op het watervlak
en wenscht niet meer....

Frederik van Eeden 1898

Vingerhoedskruid (Digitalis) is twee- of meerjarig
Een groep van farmacologisch actieve stoffen wordt gewonnen uit de tweedejaars bladeren. In zuivere vorm worden de stoffen aangeduid met de chemische namen digitoxine en digoxine, of door merknamen als Lanoxin en Purgoxin.
Digitalis is een klassiek voorbeeld van een medicijn dat afgeleid is van een plant die eerst in de volksgeneeskunde werd gebruikt. Omdat het lastig is de goede dosering aan de hand van plantenbladeren te bepalen, wordt de plant nu niet meer in de volksgeneeskunde gebruikt. Ook het gebruik bij epilepsie vindt geen toepassing meer.
Digitalis-vergiftiging resulteert uit een overdosis Digitalis. De verschijnselen zijn een verminderd gezichtsvermogen, het zien van vage omtrekken en in ernstige gevallen een gevaarlijk lage hartslag (bradycardie). Specifiek hierbij is dat het niet alleen een remmende werking heeft op de frequentie van de hartslag, door effect op de sinusknoop (de natuurlijke pacemaker van het hart) maar ook een remmende werking heeft op de geleidende functie van de atrioventriculaire knoop (AV-knoop, het 'koppelcentrum tussen geleiding van boezems en kamers). Hierdoor kan een gecombineerde afwijking van het hartritme ontstaan.
Omdat verminderde eetlust veelvuldig optreedt als neveneffect, is het ook wel misbruikt als afslankmiddel.
(Wikipedia)