De lijdende God

Deze zomer werd ik in Sicilië drie keer geconfronteerd met de lijdende, menselijke Christus. Wat een wonderbaarlijk geloof, dat niet een held tot God neemt, maar een man, een mens, geslagen, geschopt, vernederd, beschimpt en vermoord! Wat een contrast met andere godsdiensten!

De eerste keer was dat na een bezoek aan de Cappella Palatina, toen we een tentoonstelling van Botero bezochten (Via Crusis, pasión de Cristo). Het meest pakkende beeld is een portret van de bespotte Christus, zoals eerder Jeroen Bosch dat maakte.

Daarna, op weg van Palermo naar San Vito, langs de wondermooie noordelijke kustweg. Op een schitterende 'point de vue' hing er een Christusbeeld, met de rug gekeerd naar het zicht op de zee. De Sicilianen kwamen Hem groeten, sloegen een kruis, en raakten de voeten van het beeld aan.

Het contrast was groot - de idyllische omgeving, en het beeld van een lijdende man, die de Christenen tot God hadden genomen, de ogen ten hemel geslagen, berustend in de wil van de vader.

Aangekomen in San Vito, een druk kuststadje bij de kaap met dezelfde naam, bezocht ik een opmerkelijke kerk, een monolithische kubus, die eens een Saraceenze vestiging was. (De Saracezen bekeerden zich al in de negende eeuw tot de islam, en waren beruchte piraten. In 846 plunderden ze de Oude Sint-Pietersbasiliek, beschadigden ze het graf van Sint-Pieter en roofden ze de gouden deuren.)

In deze kerk staat er een zeer expressief altaar van een uitgemergelde Christus, de handen uitgespreid naar de mensheid. Links zien we nog Veronica, die het bloed en zweet van Christus van zijn gezicht veegt; rechts helpt Simon van Cyrene de ingestorte Jezus die bezwijkt onder het kruis. De kunstenaar is mij niet bekend, maar het kunstwerk combineert een grote artisticiteit met een ingetogen geloof. (En dan moest ik eraan denken dat sommige kunstenaars - zelfs de grote Michaël Borremans - bij ons nog altijd de puberale behoefte voelen om het kerk en/of geloof te beledigen. Maar dat is een ander verhaal.)

Het kan ook anders - ook in Sicilië wordt Christus afgebeeld als de pantocreator, de heersende God. Zoals hier in de dom van Monreale.