Rwanda, Syrië: Give me your tired, your poor.

What's on my mind? Wat een vraag. Sta me toe even geen mening te hebben.

In 1994 kneep een foto van een Rwandees jongetje me de strot dicht. Hij was misschien ook een jaar of drie, en lag op zijn buikje, op de bruine aarde, in een plas bloed. Nu, net als toen, met die vergelijkbare foto, een jongetje op de buik, in de kabbelende golven, wil je maar één ding: die jongen optillen, verwarmen, en leven in zijn longen blazen, en de tranen laten vloeien. In 1994 was ik net vader geworden, dat zal meegespeeld hebben. Deze Rwandese foto vond ik niet meer, maar wie 'Rwanda' en '1994' googelt, ziet voldoende om nogmaals tranen met tuiten te schreien.

Bij zo'n verdriet hoort geen polemiek. De schuldvraag kan relevant zijn, als het iets opbrengt. Dat het leven van die jongen abrupt eindigde op de Turkse kust, is niet de schuld van Theo Francken of van stugge landen zoals Hongarije. Wat er in Irak, Syrië en Libië gebeurt, is niet de schuld van Europa, hoewel we wel mee supporterden met de VS toen die twee keer Irak binnenvielen en de regio ontwrichtten. Over de aanpak in Libië waren we (of sommigen toch) wel enthousiast. Slechter dan Kadhaffi kon het toch niet worden? Het was dezelfde fout als met Hussein, en nu met Assad. Het kon wél nog slechter. De kiemen van het kwaad zijn gezaaid met de Iraanse revolutie, en de islamwereld voert nu een strijd, met zichzelf, verdeeld als ze zijn, en met de moderniteit en het seculiere westen, en het is een barbaarse, niet te vatten strijd. Turkije speelt een rol - een Koerdische staat zou misschien wat kunnen helpen, en hé, daar komt de idee van de natiestaat - elk volk zijn eigen staat - wat in het Westen soms als passé beschouwd wordt, want we zijn zo lekker kosmopoliet.

De Koerdische jongen is dood. Ik heb zijn foto niet gedeeld. Zijn gezin zou misschien wel terechtgekomen zijn in Brussel, wachtend in een wijk waar andere jongeren zijn vertrokken naar Syrië, om van dat stukje wereld de hel te maken waarvoor zij vluchtten. Waarom stappen vaders in gammele bootjes? Omdat ze denken dat het 'daar' beter is dan 'hier'. Mocht heel Europa de grenzen dicht houden zoals Hongarije, en zoals Australië de vluchtelingen terugsturen, zouden ze dan de overtocht wagen? Indien niet, wat dan? Een leven in kampen, of op de dool in Turkije of in het thuisland? Opgejaagd door ISIS, of door de troepen van Assad? Moet Europa dan maar een ferrydienst en bussen inleggen?  Als iemand het recht heeft om elders zijn geluk te zoeken, heb ik dan de plicht om hem, of om het even wie, op te nemen?

"Give me your tired, your poor, Your huddled masses yearning to breathe free, The wretched refuse of your teeming shore. Send these, the homeless, tempest-tost to me,I lift my lamp beside the golden door!" (The New Colossus, Emma Lazarus)

En wat met die andere beelden die niet uit mijn hoofd geraken: het bootje waar Christenen overboord gegooid worden. Of dat: een jongen uit Ivoorkust, van een gammel bootje geplukt door de Italiaanse kustwacht. Gered! In Catania berooft hij een ouder paar, snijdt de man de keel over en kiepert de vrouw over het balkon. De dochter van de paar roept de Italiaanse staat ter verantwoording: met welk recht brengen zij criminelen binnen?

Sta me toe om even geen mening te hebben, behalve over dit: ik zou mijn zonen niet als soldaat naar het Midden-Oosten willen sturen voor een militaire interventie.