"Ik ben het minst interessante personage in het boek."

Ben Judah ziet vooral 'lege, saaie kranten'.

Ik doe mijn best, en soms lukt het ook - dan zit ik om half acht in de auto, en luister ik naar het overzicht van de krantencommentaren op Klara. Niet dat ik er enthousiast van word.
Vroeger, als ik het mij goed herinner, maar vroeger is steeds verder weg, had je enkele degelijke kranten (nu goed, toch één of twee), en die brachten nieuws; de commentaren waren voor de hoofdredacteurs, waarvan je je een beeld kon vormen door wat ze schreven. Manu Ruys, Paul Goossens, Sus Verleyen.

Nu gaat het nieuws vooral over meningen. Nieuwsfeiten dienen maar als alibi om er een mening over te ventileren. Soms evident, soms verdoken. Neem nu een artikel van Ruud Goossens, Chef Weekend, in De Standaard (16 januari):

Volgens May is het tijd dat de voor- en de tegenstanders van een vertrek uit de Europese Unie eindelijk weer aan hetzelfde zeel beginnen te trekken. Ze stelt voor om niet langer over ‘Leavers’ en ‘Remainers’ te spreken. Maar die retoriek kan niet verhullen dat ze – ondanks haar eigen stemgedrag in juni (Remain) – voluit buigt voor het eurosceptische kamp in haar Conservatieve partij.

Deze paragraaf is in de eerste plaats een mening, vermomd als nieuws. Ruud Goossens spreekt van 'retoriek' en van 'buigen' voor de eurosceptici, een ander kan - even legitiem - beweren dat May doet waar de Britten voor gekozen hebben: 'We want our borders back'.

Fons Van Dyck, ex-woordvoerder (nu: spin doctor) van SP.A, zegt het volgende:

"De journalist is al lang geen waarnemer meer maar een soort selfmade antropoloog die de wereld op een eigenzinnige manier interpreteert. Vroeger hadden we alleen Paul Jambers die dat deed en dat was best interessant, maar nu is zijn aanpak de norm geworden en dat vind ik een gevaarlijke evolutie. De journalist is geen waarnemer meer maar een actieve en subjectieve participant. Objectiviteit is de uitzondering en we zijn in een wereld van verhaaltjes en meningen terechtgekomen die soms nog maar weinig met de realiteit te maken heeft. Je krijgt een reconstructie van de realiteit voorgeschoteld. En ja, dat zorgt soms dermate voor verwarring dat je in de leugen dreigt terecht te komen."

(In Zeno - De Morgen.)

Aan dit alles moest ik ook denken toen ik een artikel las over de Britse journalist Ben Judah in Trouw. Ook dit is geen opbeurende lectuur, wel zeer boeiend.

"Toen ik terugkwam in Londen was ik geschokt over de manier waarop Britse media over Groot-Brittannië berichtten. Over hoe leeg de kranten waren, hoe saai. Er staan steeds minder reportages in. Ze staan vol met columns, meningen en grafieken. Echte mensenverhalen zie je steeds minder."

Wat deze jongeman zegt, is een frisse les die een mantra zou moeten zijn voor elke persjongen en -meisje:

"Britse journalisten zijn vaak opiniemakers. Ik heb uiteraard meningen, maar daar gaat het niet om. Je kunt het boek ['Dit is Londen. Leven en dood in een wereldstad', AtlasContact] met een rechtse bril op lezen, of met een linkse, en je eigen conclusies trekken. Ik observeer liever. Ik ben het minst interessante personage in het boek. De geïnterviewden doen hun verhaal. Dat is grappig genoeg vrij ongewoon. Want vaak doen journalisten aan zelfcensuur, schrappen in wat mensen zeggen, omdat het racistisch is, seksistisch, islamofoob of paranoïde. Ik heb gewoon alles opgeschreven."

Beste journalisten, als jullie nu eens zouden beginnen met het weergeven van de feiten? We zijn best wel slim genoeg om onze eigen mening te vormen. En ik besluit met iets wat misschien wel pijnlijk is: jullie zijn echt wel het minst interessante personage in het verhaal.