Eens/Ergens: Crew Café, Montréal

Altijd ben ik ergens. Soms valt me iets op, daar, ergens, eens. En dan wil ik er een verhaaltje over schrijven.

Crew Collective and Café, 360 Rue St Jacques, MontrealApril 2018

Montréal is een bruisende, hippe stad in een provincie – Québec – waar de tijd is blijven stilstaan. In tegenstelling tot het hinterland, waar dat vreemde Frans de belangrijkste lingua franca blijft, is Montréal een smeltkroes van Frans en Engels, en van nog een heleboel andere talen. Een bruisende stad als Montréal heeft natuurlijk ook hippe cafés, zoals Crew Collective and Café, gehuisvest in wat eens de Royal Bank of Canada wasJe kunt er een café allongé of macchiato bestellen, veganistische scones, een maple ham sandwich, of soepjes met oosterse kruiden. Alles duurzaam, dat spreekt. Crew Café Collective is monumentaal en druk, en ze beweren de beste koffie én de beste wifi te hebben van Vieux Montréal.

Opeens valt mijn oog op een kanjer van een gedenkplaat:

IN MEMORIAM

Men of this bank who gave their lives in The Great War

1914 – 1918.

Ik tel 150 namen. En dan zie ik, rechts van de monumentale trap, nog een dergelijke plaat. Driehonderd jonge kerels, bankbedienden, klerken die, begin twintigste eeuw, de klanten achter hun loket te woord stonden, betalingen regelden, geld in ontvangst namen of uitbetaalden. Driehonderd namen – hoe groot moet deze bank niet geweest zijn? Hoe ging het verder in deze bank na deze verschrikkelijke aderlating van het Canadese bloed op de slagvelden van de Westhoek in Frankrijk?

De Royal Bank of Canada bestaat nog, op een andere plaats, maar het bankgebouw is geen bank gebleven. Er komen nu jonge kerels en meisjes, die zich ongetwijfeld niet veel kunnen voorstellen van The Great War, waarin ook mijn grootvader het vuur kruiste.

Ik lepel bedachtzaam mijn soepje op, daar in Crew Collective and Café, en denk aan de driehonderd jongens, en aan hun ouders die op zeker ogenblik een onheilstelegram moeten gekregen hebben. Onze gids, Bernie, vertelt dat er aan de overkant een stukje van de Berlijnse Muur staat. In 1989 eindigde – vraagteken? – de tweede en de koude oorlog. Het oude Europa is ver weg.