Wen er maar aan

Het overzicht van de krantencommentaren, is het dàt wat onze opinies stuurt? De zielenroerselen van de Karel Verhoevens, de Bart Brinckmannen, de Bart Eeckhouts van ons medialandschap? Verhip, bijna was ik een vrouw vergeten ... en de Liesbeth Van Impes. Net op tijd goedgemaakt.

Nee, de meer subtiele opiniemakers vind je in elk hoekje van de krant. Op plaatsen waar je het niet verwacht. Bijvoorbeeld in een uitgebreid onderschrift bij een aantal platenhoezen. "Vorig jaar stond er één vrouwelijke soloartiest in StuBru’s Tijdloze 100, bijgenaamd de Tietloze 100. In de Nederlandse Top 2000, schrijft NRC, is het aantal vrouwen tussen 1999 en 2018 gehalveerd. De top vijf van meest gestreamde artiesten op Spotify dit jaar is mannelijk. Muziek heeft een penis."

Dat schreef Vicky Vanhoutte. Zij is mij onbekend. Dat geldt ook voor de NPR, de Amerikaanse National Public Radio, die de tien platen van 2018 oplijstte, en die Vicky Vanhoutte overneemt. Allemaal van vrouwen! En ik ken er geen één van! Wen er maar aan, besluit Vicky Vanhoutte, en dat klinkt een beetje jennerig van Vicky. Misschien dat ik deze Top Tien eens uitpluis.

OK, de Top Zestig van 2018 van All Music ken ik ook amper, hoewel er toch enkele verrassingen opstaan. Gilbert O'Sullivan! Billy Gibbons, Marc Robot, die ken ik ook. Sommige van de vrouwen van het 'statement' (voor mij kandidaat voor Woord van het Jaar') van NPR staan er ook bij, maar niet allen.

Dat ik de vrouwen van NPR, en van het lijstje van De Standaard, niet ken, ligt aan mij, en aan mijn leeftijd. Mijn gender (M) zit er voor niets tussen. Want voor mij heeft muziek ook wel degelijk tieten. Mijn leven zou er zeker anders uitzien mocht ik Patti Smith niet gekend hebben. Jesus died for somebody's sins, but not mine, dat kwam nogal aan bij een brave collegestudent als ik. Little Girl Blue van Janis Joplin is mij zo dierbaar. En dan My Baby Cares for Me. Ik droomde ervan - mocht ik piano kunnen spelen - dat ik de pianist was in de band van Nina Simone, als ze dat liedje zong. Of Sinner Man. Of I Loves You Porgy. Ik wist niet dat Nina Simone, die altijd boos keek en bitter klonk, zélf piano speelde. Dacht ik misschien dat vrouwen geen piano kunnen spelen? Was ik geconditioneerd zonder dat ik het zelf wist?
En dan Strange Fruit, van Billie Holiday, Lady Day. Respect! Spanish Harlem! Van Aretha Franklin. Sjonge, wat een vrouwen, wat een muzikanten, wat een stemmen! Van een statement gesproken. De laatste drie hebben trouwens een dubbel voordeel, want ze zijn vrouw én zwart.

De tijd van de lijstjes is dus aangekomen. Hoeveel vrouwen zitten er in de Top 200 van Klara? Het is nog een geluk dat er eentje mocht presenteren. Moet ik mijn stemgedrag nu aanpassen? De vrouwen naar omhoog stemmen? Meer zwarte artiesten in de Top 2000? En waarom niet Robert Wyatt, een drummer in een rolstoel, en extreem links bovendien? Zijn Moon in June moét erin, maar de speelduur van 19 minuten speelt in zijn nadeel, besef ik wel. De Stones, die moeten eruit, hun Parachute Women is zo seksistisch. Dat Stray Cat Blues het #MeToo-tijdperk overleefd heeft, komt alleen omdat blijkbaar geen enkele vrouw naar de songteksten keek. En daarmee wil ik geenszins zeggen dat vrouwen geen songteksten lezen. Of kunnen maken. Cf. Patti Smith.

Op twee, Twist and Shout, in de versie van The Beatles, dat moet kunnen, want zij zijn wel degelijk lower middle class, in tegenstelling tot de bobo Stones. En bovendien, Phil Medley, die het liedje schreef, was zwart.
Op één, geen twijfel aan, Like a Rolling Stone, dat moet ook kunnen. Geen vrouw, geen neger, maar gelukkig toch een Jood. Elk protest is in deze onontvankelijk.

°°°---°°°

De Standaard Weekblad

TOPFUNCTIE

Vorig jaar stond er één vrouwelijke soloartiest in StuBru’s Tijdloze 100, bijgenaamd de Tietloze 100. In de Nederlandse Top 2000, schrijft NRC, is het aantal vrouwen tussen 1999 en 2018 gehalveerd. De top vijf van meest gestreamde artiesten op Spotify dit jaar is mannelijk. Muziek heeft een penis.

Met zijn tien beste platen van 2018 maakt NPR, de Amerikaanse National Public Radio, een statement. Tien vrouwen leverden de beste muziek af, allen soloartiesten. Er verschuift wat in de muziek, schrijft NPR. De toekomst is niet langer aan vier mannen met een gitaar die daar lawaai uit persen, maar aan vrouwen die een dieppersoonlijke muzikale monoloog brengen.

Het statement van NPR is weldoordacht. Het betekent niet dat mannen geen goeie muziek meer maken. Het betekent evenmin dat uitsluitend vrouwen garant staan voor de beste muziek. Vrouwen, schrijft NPR, zijn niet de mainstream. Maar evenmin zijn ze een randfenomeen. Ze zijn er, allang, ze staan midden in onze wereld, negeer hen niet. Hun monoloog is, zoals alle monologen, een dialoog. Met ons.

De tien vrouwen heten Janelle Monáe, Mitski, Kacey Musgraves, Lucy Dacus, Noname, Cardi B, Robyn, Rosalía, Kali Uchis en Tierra Whack. Je kunt ze op hun cover beoordelen, maar erachter schuilt prachtige, eigenzinnige en krachtige muziek. Die kun je streamen op Spotify. Mainstream zullen ze niet direct worden, maar ze zullen blijven, aldus nog NPR. Wen er maar aan.