De zondares en de dienaar

 

Zowat een jaar geleden kwamen wij aan op de luchthaven van Turijn, en we kregen daar meteen een thermoscan. Wat was er hier aan de hand? 's Avonds volgden wij het journaal; in het nabijgelegen Emilia-Romagna waren de eerste coronadoden gevallen.

Maar ik wil het even niet hebben over het mooie, zonnige Turijn. Wel over een stukje van Marc Reynebeau (MC) over madammen die niet te veel complimenten moeten maken. Reynebeau vergelijkt een uitspraak van Bart De Wever met iets wat Anita Kanko, in een andere context, heeft gezegd.

Dat Bart De Wever hyperbolen gebruikt, dat klopt wel, en ik was ook niet in de wolken van de tweet van de Grote Leider, zoals Kaaiman hem noemde. Maar toch: de redenering van columniste Janice Deul leunt wel degelijk aan bij waanzin - ze vond dat men toch beter een vertaler zoekt die  jong, vrouw én unapologetically Black is. 

MR probeert de zaken nu om te draaien: de kritiek kan altijd misbruikt kan worden door een overzijde waar ‘foute’ lui kamperen, dixit Reynebeau. En dan haalt hij er Anita Kanko bij: "Zij maakte immers, ook per tweet, bezwaar (‘echt onzin’) tegen zwarte acteurs die in de historische ­tv-serie Bridgerton rollen spelen die meestal witte acteurs te beurt vallen." Kanko zegt echter alleen maar dat het  'historisch compleet fout' is:  "Hoe kan een zwarte man een hertog zijn en de meest begeerde vrijgezel in 1800 in Londen?"  Ze zegt niet dat die gedachte haar tegen de borst stuit, maar Reynebeay maakt er al een intentieproces van ('omvolking'!)

In een museum in Turijn hangt een fenomenale Veronese. Een piepkleine Van Eyck was in bruikleen gegeven ... aan Gent, voor de tentoonstelling die niet veel later de deuren zou moeten sluiten.

Het schilderij van Veronese is kolossaal, ruim 4,7 op 4,1 meter groot. Ondanks het onderwerp is het verre van religieus. Het stelt het avondmaal voor in het huis van Simon, de farizeeër die Jezus voor het avondeten had uitgenodigd om hem op de proef te stellen. Terwijl Jezus aanligt, komt een vrouw de voeten van Jezus wassen met balsem en met haar tranen. Ze droogt zijn voeten met haar haren, en kust ze meermaals. Het is een zondares, ongetwijfeld een prostitué, maar in de visie van Veronese is het een stijlvolle dame, veel meer dan een straathoertje. Het licht valt op haar blanke huid en blonde haren. Jezus dient de farizeeër van repliek als die hem attent maakt op de sociale status van de vrouw. ‘Een geldschieter had twee schuldenaars,’ zo legt Jezus hem uit, ‘de een was hem vijfhonderd, de ander vijftig denariën schuldig. Omdat zij die niet konden teruggeven, schold hij ze aan allebei kwijt. Wie van hen zal nu het meest van hem houden? (…) Gij hebt mijn hoofd niet met olie gezalfd, maar zij heeft mijn voeten gezalfd met balsem. Daarom zeg Ik u: haar zonden zijn haar vergeven, al waren ze vele, want zij heeft veel liefde betoond.’ (Lucas 7.36 e.v.)

Veel meer dan de figuur van Jezus is het de vrouw die alle aandacht naar zich toetrekt in een architecturaal decor vol drama. Links lijkt het alsof er iemand bedelaars (?) met de stok van langs geeft; bovenaan staan er toeschouwers op het balkon; vooraan schildert Veronese twee honden, en zowel centraal als rechts zijn er heel wat mensen in een levendige discussie verwikkeld, waarschijnlijk met vraag die Lucas de omstaanders in de mond legt: ‘Wie is deze man, die zelfs zonden vergeeft?’

Centraal in het doek staat een jonge neger, een nederige dienaar, die opgaat in de massa, zonder deel te nemen aan de actie rondom hem. Net als de vrouw ziet hij er nobel en beheerst uit, deze jongeman die ongetwijfeld als slaaf is meegebracht naar het verre Italië, ook al speelt deze scene zich af in het beloofde land. Zoals Jeroen Olyslaegers zich afvroeg hoe de Wildevrouw zich voelde in het Vlaanderen van de zestiende eeuw, denk ik aan deze jonge knaap, ontrukt aan zijn bestaan in Afrika en nu, een dienaar en een model voor een schilder in het verre Italië van de cinquecento. Laat een Italiaanse Olyslaegers daar eens een boek over schrijven!